Որպես լրագրող, պետք է նշեմ, որ ԲՀԿ նախագահ Գագիկ Ծառուկյանի նկատմամբ սկսված քրեական գործընթացը դարձել է ոչ միայն իրավական, այլև խորը քաղաքական և հասարակական դեբատների կենտրոն։ Այս գործը, որը սկսվեց վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հրապարակային հայտարարությամբ, արագորեն վերածվեց իրավապահ համակարգի գործողությունների շարքի, որոնք ուղեկցվեցին բավականին ցուցադրական և վիճահարույց իրադարձություններով։
Գործընթացի հիմքում ընկած են Քննչական կոմիտեի (ՔԿ) հայտարարությունները, ըստ որոնց՝ Գագիկ Ծառուկյանի կազմակերպմամբ գործող խումբը 2022-2024 թվականներին իրականացրել է առանձնապես խոշոր չափերով խարդախություն և փողերի լվացում։ ՔԿ-ն պնդում է, որ խարդախության օբյեկտը եղել են Իրանից Հայաստան ներմուծված 52 միավոր տրանսպորտային միջոցներ, տեխնիկա, վառելիք և այլ ապրանքներ, որոնց ընդհանուր արժեքը կազմել է շուրջ 21 մլն ԱՄՆ դոլար։ Ըստ ՔԿ-ի՝ ներմուծման փաստաթղթերը կեղծվել են, գույքը հափշտակվել, իսկ հետագայում՝ օրինականացվել։
Այս հայտարարությունից անմիջապես հետո իրավապահները սկսեցին լայնածավալ գործողություններ, որոնք ուղեկցվեցին Գագիկ Ծառուկյանի առանձնատանը 13 ժամ տևած խուզարկությամբ։ Դրանից հետո նախատեսված էր նրա ձերբակալությունը, որը նույնպես ուղեկցվեց ցուցադրական պահերով։ Իրավապահները, թեև 70-ամյա, անզեն և որևէ դիմադրություն չցուցաբերող Ծառուկյանին գետնին տապալեցին, ինչը հարուցեց բազմաթիվ հարցեր՝ կապված ուժի կիրառման անհրաժեշտության և գործընթացի կազմակերպման հետ։
Այս իրադարձությունները զուգահեռ ունեն նաև մեկ այլ, ոչ պակաս վիճահարույց ասպեկտ։ Քննչական կոմիտեն հրապարակեց նաև հաղորդագրություն, որում նշվում էր, որ Կոտայքի մարզային քննչական վարչությունում քննվող ապօրինի որսի վերաբերյալ քրեական վարույթի շրջանակում Գագիկ Ծառուկյանին պատկանող առանձնատնից առգրավվել են 190 խրտվիլակ, ինչպես նաև երեք առյուծ և մեկ վագր։ ՔԿ-ն պնդում էր, որ այս կենդանիները իրեղեն ապացույց են և տեղափոխվել են Երևանի կենդանաբանական այգի։
Սակայն այստեղ սկսվում են իրավական և էթիկական հարցերը։ Ինչո՞ւ էր անհրաժեշտ ապօրինի որսի մեղադրանքի հիման վրա առգրավել նման ծավալի խրտվիլակներ, որոնք Հայաստանում չեն ապրում, և ի՞նչ կապ ունեն դրանք ներմուծման խարդախության հետ։ Իրավական տեսանկյունից այս հարցը բաց թողնում է բազմաթիվ մեկնաբանություններ։
Այս ամբողջ գործընթացի ողբերգական հետևանքը դարձավ նաև կենդանիների համար։ Քննչական կոմիտեի հաղորդագրություններից պարզ դարձավ, որ առգրավված առյուծներից մեկը, թեև տեղափոխվել էր կենդանաբանական այգի, սակայն չի արթնացել։ Դրանից հետո ՔԿ-ն նշանակեց ստուգումներ՝ պարզելու մահվան պատճառները։ Այս իրադարձությունը ցույց է տալիս պատասխանատվության բացակայության և անհրաժեշտ կազմակերպվածության խնդիրը։
Գործընթացի իրավական կողմը նույնպես ունի իր բարդությունները։ Գագիկ Ծառուկյանի պաշտպան Երեմ Սարգսյանը հայտնել է, որ սկզբնական չորս մեղադրանքներից մեկը՝ հարկեր չվճարելու մասով, արդեն իսկ կարճվել է, իսկ ապօրինի որսի մեղադրանքը նույնպես չկա։ Պաշտպանության կողմը մնացած երկու մեղադրանքները համարում է անհիմն և վիճարկելու է դրանք։
Այս ամենը ստեղծում է մի պատկեր, որտեղ իրավական գործընթացը, թերևս, դարձել է դիմակավորված շոու, որը բեմադրվել է Քննչական կոմիտեի նախագահ Արթուր Պողոսյանի կողմից՝ իր պաշտոնը պահպանելու և հնարավոր վերանշանակումն ապահովելու համար։ Ըստ այս վերլուծության՝ գործը, որը սկսվեց ծավալուն և ցուցադրական, կարող է արդեն իսկ կոտրվել քննության փուլում, քանի որ վերաբերում է 2022-2024 թվականների դեպքերին։ Սակայն այս փուլում Ծառուկյանի տապալումն ու առյուծազրկումը կազմակերպվել են Արթուր Պողոսյանի կողմից, որի արդյունքում անմեղ կենդանին սատկեց։
